Изучаем польский
Польский от A до Ź бесплатно

Урок 12 польского языка бесплатно

Po stracie zębów podobno większa swoboda języka.

Niósł wysoko sztandar, nie chciał go widzieć.

Stanisław Jerzy Lec

divider 4

Содержание урока:

divider 2

Ulice Nowy Świat i Krakowskie Przedmieście

divider 4

Wolnym krokiem grupa młodych ludzi w ciągu piętnastu minut doszła do skrzyżowania Alei Jerozolimskich i ulicy Nowy Świat. Od tego miejsca dobrze jest zaczynać wycieczkę na Starówkę, chociaż zabudowa tej części Warszawy w niczym jeszcze nie przypomina średniowiecznej.

  • Jan: Doszliśmy do tak zwanego Traktu Królewskiego, który biegnie od Zamku Królewskiego na południe w kierunku słynnego parku «Łazienki». Ulice Nowy Świat i Krakowskie Przedmieście są częścią tego traktu. Jest tu dużo ciekawych gmachów i ładnych pomników.
  • Ania: Jak daleko jest stąd do Starego Miasta? Czy będziemy mieli czas na zobaczenie Uniwersytetu Warszawskiego, który, jeżeli się nie mylę, jest gdzieś w pobliżu?
  • Ewa: Za pół godziny będziemy na Starówce, więc oczywiście mamy czas na zobaczenie uniwersytetu. Po co chcesz tam wstąpić?
  • Piotr: Ania dostała propozycję stażu na Uniwersytecie Warszawskim, na wydziale dziennikarstwa i nauk społecznych.
  • Ewa: Ale niespodzianka! Przecież ja jestem absolwentką tego wydziału. Chętnie pójdę tam z tobą, ale innym razem, bo dzisiaj jest niedziela. Poznasz dużo ciekawych ludzi. Mam nadzieję, że będziemy mogli porozmawiać z którymś z moich profesorów.
  • Ania: Z góry dziękuję. Bardzo na to liczę.
  • Jan: A tu jest pomnik wielkiego polskiego astronoma Mikołaja Kopernika, dłuta duńskiego rzeźbiarza Thorvaldsena. Uczony trzyma w prawej dłoni cyrkiel, a w lewej model sfery niebieskiej, bo właśnie on jest wynalazcą heliocentrycznej wizji wszechświata.
  • Piotr: A co jest w budynku, przed którym stoi posąg? Od razu widać, że tu jest jakaś ważna instytucja.
  • Ewa: Tu jest siedziba Polskiej Akademii Nauk. Proponuję, żebyśmy przeszli na tamtą stronę ulicy, bo chcę wam pokazać kościół Świętego Krzyża.
  • Ania: Słyszałam, że jest w jakiś sposób związany z imieniem Fryderyka Chopina (Szopena).
  • Jan: To prawda. W filarach tej barokowej świątyni wmurowane są urny z sercami wielkiego muzyka Chopina i laureata literackiej Nagrody Nobla polskiego pisarza Władysława Reymonta. Oprócz tego zobaczymy piękne wnętrza tego kościoła.
  • Piotr: Czy zawsze w tej świątyni jest tak dużo ludzi, przecież mszy nie ma?
  • Ewa: Zapomniałeś, że dzisiaj jest niedziela. Oprócz parafian jest tu dużo turystów.
  • Jan: Chyba nie zauważyliście tego, ale jesteśmy już na Krakowskim Przedmieściu. Nic dziwnego, bo Nowy Świat niezauważalnie przechodzi w tę właśnie reprezentacyjną ulicę. Z prawej strony widzicie bramę, przez którą wchodzi się na teren Uniwersytetu Warszawskiego. Jest to największa uczelnia Polski.
  • Ewa: Tu znajduje się rektorat, kilka wydziałów, gmach biblioteki i klub studencki. Reszta wydziałów rozrzucona jest po całym mieście. Mój wydział jest niedaleko, po tamtej stronie Krakowskiego Przedmieścia.
  • Ania: U nas to samo. Wydziały Uniwersytetu Sankt-Petersburskiego też znajdują się w różnych dzielnicach miasta. Studiuję na wydziale historycznym, który zajmuje osiemnastowieczny budynek na Wyspie Wasilewskiej naprzeciwko gmachu Dwunastu Kolegiów, w którym za panowania cara Piotra Pierwszego mieścił się rząd Imperium Rosyjskiego.
  • Jan: Kiedyś na pewno zobaczymy piękny Petersburg, a teraz posuwamy się dalej przez Warszawę.

divider 4

Помните! Все, что вы слышите в аудиоуроках, необходимо проговаривать вслух, вслед за диктором. При постоянной практике, в процессе изучения польского языка, произношение появится само по себе.

divider

divider

Новые слова из прослушанного текста

przedmieście – пригород, предместьеastronom – астрономliteracki – литературный
wolny – медленныйdłuto – зубило, долотоnagroda – награда, премия
krok – шагduński – датскийNagroda Nobla – Нобелевская премия
szeroki – широкийrzeźbiarz – скульпторpisarz – писатель
część – частьtrzymać – держатьoprócz tego – кроме того
przypominać – напоминать, припоминатьcyrkiel – циркульwnętrza – интерьер
średniowieczny – средневековыйmodel – модельzawsze – всегда
tak zwany – так называемыйsfera niebieska – небесный сводmsza – месса
królewski – королевскийwynalazca – изобретательniedziela – воскресенье
król – корольheliocentryczny – гелиоцентрическийparafianin – прихожанин
zamek – замокwizja – видениеturysta – турист
słynny – известныйwszechświat – вселеннаяniezauważalny – незаметный
pomnik – памятникposąg – статуяreprezentacyjny – презентабельный
uniwersytet – университетod razu – сразуbrama – ворота
mylić się – ошибатьсяważny – важныйteren – территория
w pobliżu – неподалекуinstytucja – учреждениеuczelnia – вуз
wstąpić – зайтиsiedziba – резиденция, штаб-квартираrektorat – ректорат
dostać – получитьakademia – академияstudencki – студенческий
propozycja – предложениеproponować – предлагатьreszta – остальные
staż – стажировкаkościół – костелrozrzucony – разбросанный
wydział – факультетświęty – святойróżny – разный
dziennikarstwo – журналистикаkrzyż – крестstudiować – обучаться в вузе
nauka – наукаw jakiś sposób – каким-то образомWyspa Wasilewska – Васильевский остров
społeczny – общественныйzwiązać – связатьpanowanie – правление
absolwent – выпускникfilar – столп, опораza panowania – в годы правления, во времена
absolwentka – выпускницаbarokowy – в стиле бароккоcar – царь
innym razem – в другой разświątynia – храмrząd – правительство
poznać – познакомитьсяwmurować – вмуроватьimperium – империя
profesor – профессорurna – урнаkiedyś – когда-нибудь
z góry – заранееmuzyk – музыкантposuwać się – двигаться, продвигаться
liczyć na coś – рассчитывать на что-либоlaureat – лауреат

divider

Разбор текста

divider 4

В русском языке мы используем конструкцию «памятник кому-либо»: памятник Копернику, то есть объект обозначается дательным падежом. В польском используется родительный падеж объекта: «pomnik kogo» – pomnik Kopernika.

Выражение «rzeźba dłuta Thorvaldsena» дословно переводится как «статуя долота (резца) Торвальдсена» и создано по модели «картина кисти того-то»: obraz pędzla Repina (картина кисти Репина).

divider 4

Поскольку польский язык использует алфавит на основе латиницы, все иноязычные имена и фамилии пишутся на языке оригинала. Об этом уже была речь в уроке первом, и поэтому встретившиеся в тексте урока фамилии скульптора и музыканта воспроизведены по-датски и по-французски: Thorvaldsen и Chopin. Это, конечно, является определенной сложностью и для поляков, поэтому они обычно в подобных ситуациях пользуются орфографическими словарями польского языка, где подобные случаи предусмотрены и где собраны все наиболее распространенные имена и фамилии выдающихся людей.

divider 4

Слово «rząd» имеет два значения: «правительство» и «ряд». На русский язык они переводятся в зависимости от контекста. Кроме того, слово «rząd» в значении «правительство» сохраняет букву «ą» во всех падежах, а в значении «ряд» в косвенных падежах чередуется с «ę»: w pierwszym rzędzie (в первом ряду).

divider 4

Запомните названия дней недели:

  • poniedziałek (понедельник);
  • wtorek (вторник);
  • środa (среда);
  • czwartek (четверг);
  • piątek (пятница);
  • sobota (суббота);
  • niedziela (воскресенье).

Названия дней недели мужского рода (poniedziałek, wtorek, czwartek, piątek) имеют беглое «е», которое в косвенных падежах выпадает: poniedziałku, wtorku, czwartku, piątku (род. падеж).

divider 4

А вот так склоняется слово tydzień (неделя):

Единственное числоМножественное число
Именительныйtydzieńtygodnie
Родительныйtygodniatygodni
Дательныйtygodniowitygodniom
Винительныйtydzieńtygodnie
Творительныйtygodniemtygodniami
Предложныйo tygodniuo tygodniach
Звательная формаtygodniutygodnie

divider

Грамматика

divider 4

Склонение указательных местоимений

Указательные местоимения ten (этот), to (это), ta (эта) склоняются в единственном числе следующим образом:

Именительныйtentota
Родительныйtegotegotej
Дательныйtemutemutej
Винительныйtego (ten)to
Творительныйtymtym
Предложныйo tymo tymo tej

divider 4

Во множественном числе есть две формы именительного падежа:

  1. te (эти, женско-вещная форма)
  2. ci (эти, лично-мужская форма)

Склонение местоимений во множественном числе:

  • tych (родительный);
  • tym (дательный);
  • tych (винительный лично-мужская форма);
  • te (винительный женско-вещная форма);
  • tymi (творительный);
  • tych (предложный).

divider 4

Местоимения тот, то, та, те образуются прибавлением tam к формам ten, to, ta, ci, te:

  • tamten;
  • tamto;
  • tamta;
  • tamci;
  • tamte.

Склоняются они так же, как и те местоимения, от которых образованы.

divider 4

Возвратное местоимение siebie

Возвратное местоимение siebie (себя) склоняется так:

  • siebie (родительный);
  • sobie (дательный);
  • siebie (винительный);
  • sobą (творительный);
  • o sobie (предложный).

divider 4

Образование составного будущего времени (второй способ)

Второй способ образования составного будущего времени отличается от первого тем, что вместо инфинитива смыслового глагола используется форма 3-го лица прошедшего времени (будущее время вспомогательного глагола być является обязательным для обоих способов образования составного будущего времени):

Мужской родЖенский родЛично-мужская
форма
Женско-вещная
форма
będę czytałbędę czytałabędziemy czytalibędziemy czytały
będziesz czytałbędziesz czytałabędziecie czytalibędziecie czytały
będzie czytałbędzie czytałabędą czytalibędą czytały

divider 4

Оба варианта образования составного будущего времени совершенно идентичны по значению, но с точки зрения стилистики несколько различаются. Второй способ предпочтительнее при вежливом обращении. Его рекомендуется использовать для общения с людьми, с которыми вы на «вы». Кроме того, существует несколько глаголов, с которыми используется только второй тип.

Глагол móc (мочь)

  • będę mógł;
  • będę mogła;
  • będziemy mogli;
  • będziemy mogły.

divider 4

Глагол musieć (долженствовать)

  • będę musiał;
  • będę musiała;
  • będziemy musieli;
  • będziemy musiały.

Глагол chcieć (хотеть)

  • będę chciał;
  • będę chciała;
  • będziemy chcieli;
  • będziemy chciały;

divider 4

Второй способ используется также тогда, когда после этих глаголов следует инфинитив. В тексте урока вы встретили такое сказуемое: będziemy mogli porozmawiać.

divider 4

Множественное число существительных I склонения

Множественное число существительных I склонения, не являющихся лично-мужскими, то есть не обозначающих мужчин, образуется следующим образом:

Твердый тип

Именительныйdomykotypomnikinosy
Родительныйdomówkotówpomnikównosów
Дательныйdomomkotompomnikomnosom
Винительныйdomykotypomnikinosy
Творительныйdomamikotamipomnikaminosami
Предложныйo domacho kotacho pomnikacho nosach
Звательная формаdomykotypomnikinosy

divider 4

Мягкий тип

Именительныйkoniekotynożekorytarze
Родительныйkonikotównożykorytarzy
Дательныйkoniomkotomnożomkorytarzom
Винительныйkoniekotynożekorytarze
Творительныйkońmikotaminożamikorytarzami
Предложныйo koniacho kotacho nożacho korytarzach
Звательная формаkoniekotynożekorytarze

divider 4

  • Именительный падеж

В именительном падеже существительные, относящиеся к твердому типу, имеют окончание -y (после k, g – окончание -i), а относящиеся к мягкому типу – окончание -е.

  • Родительный падеж

В родительном падеже твердый тип имеет окончание -ów, а мягкий -i (после мягких согласных) и -y (после отвердевших).

Слова на -с имеют окончание -ów: cłopiec – chłopców, pałac – pałaców).

Слова на -cz, -dz, -j, как правило, также оканчиваются на -ów: spacerowicz – spacerowiczów, widz (зритель) – widzów, kraj – krajów.

  • Дательный падеж

Дательный падеж всегда имеет окончание -om.

  • Винительный падеж

Винительный падеж совпадает с именительным. Обратите внимание на то, что, в отличие от русского языка, во множественном числе для нелично-мужских существительных отсутствует категория одушевленности. Следует говорить widzę koty, что дословно значит «вижу коты», а не «вижу котов», то есть совершенно так же, как и про неодушевленные предметы: widzę pomniki (вижу памятники).

  • Творительный падеж

Творительный падеж практически всегда оканчивается на -ami.

  • Предложный падеж

Предложный падеж оканчивается на -ach.

divider 4

Cклонение имен прилагательных, местоименных прилагательных и порядковых числительных в мужском роде

Единственное число:

Именительныйmłodywysokiwaszpierwszy
Родительныйmłodegowysokiegowaszegopierwszego
Дательныйmłodemuwysokiemuwaszemupierwszemu
Винительныйmłodego
(młody)
wysokiego
(wysoki)
waszego
(wasz)
pierwszego
(-szy)
Творительныйmłodymwysokimwaszympierwszym
Предложныйo młodymo wysokimo waszymo pierwszym
Звательная формаmłodywysokiwaszpierwszy

divider 4

Обратите внимание на то, что первой приведена форма винительного падежа одушевленных существительных, совпадающая с формой родительного падежа. В скобках стоит форма винительного падежа неодушевленных существительных, совпадающая с формой именительного падежа.

Множественное число:

Именительныйmłodewysokiewaszepierwsze
Родительныйmłodychwysokichwaszychpierwszych
Дательныйmłodymwysokimwaszympierwszym
Винительныйmłodewysokiewaszepierwsze
Творительныйmłodymiwysokimiwaszymipierwszymi
Предложныйo młodycho wysokicho waszycho pierwszych
Звательная формаmłodewysokiewaszepierwsze

divider 4

Выше приведены формы множественного числа нелично-мужских существительных, то есть тех, которые обозначают животных и неодушевленные предметы.

divider

Упражнения

1. Поставьте местоимения в нужную падежную форму

  1. Kto zna (ta) panią?
  2. Nic nie wiem o (tamte) dniach.
  3. Nigdy nie słyszałem (to) imienia.
  4. Już byłem na (ta) stacji metra.
  5. Czy wychodzisz na (ten) przystanku?
  6. Mam ze (siebie) trochę pieniędzy.
  7. Czuje się tu jak u (siebie) w domu.
  8. Weźmiemy (siebie) trochę kwiatów.
  9. Co będziesz robił z (ta) książką?
  10. Przyszedł z (tamten) człowiekiem, którego poznałeś wczoraj.

2. Раскройте скобки и поставьте глаголы в форму составного будущего времени второго типа

  1. Będę (opowiadać) o Warszawie wszystkim znajomym.
  2. Czy będzie (chcieć) przyjść do nas?
  3. Jan i Piotr będą (musieć) wrócić tu jeszcze raz.
  4. Czy będziecie (móc) to przetłumaczyć?
  5. One będą (czekać) na nas w muzeum.
  6. Ty będziesz (mówić) po polsku.
  7. Będziemy (czytać) bajkę dzieciom.

3. Раскройте скобки и поставьте существительные в нужную падежную форму множественного числа

  1. Gdzie są nasze (płaszcz)?
  2. W bibliotece jest dużo (słownik).
  3. Co będziesz robił w ostatnich (tydzień) tego roku?
  4. Ona bardzo lubi (kot).
  5. Stąd wyjeżdżają (pociąg) do Krakowa.
  6. Ile (hotel) jest w tym mieście?
  7. Pod (pomnik) często leżą kwiaty.
  8. Daliśmy (koń) owsa.
  9. On zna dużo (język).
  10. Jesienią często padają (deszcz).
  11. Nad (kanał) wiszą mosty.
  12. W jakich europejskich (kraj) byłeś?

4. Выделенные в скобках прилагательные и существительные поставьте во множественное число

  1. On ma (srebrny medal).
  2. Tu nie ma (zabytkowego gmachu).
  3. Widzimy (piękny dom).
  4. Ona ma (puszystego kota).
  5. Co myślisz o (nowym słowniku)?
  6. Co znajduje się za (nowym pomnikiem)?
  7. Dam (jego kotu) coś do jedzenia.
  8. Pokażemy wam (nowy hotel).

5. Переведите на русский язык

  1. Jestem studentem uniwersytetu warszawskiego, studiuję fizykę.
  2. Resztę czasu spędziliśmy w kawiarni na terenie uczelni.
  3. Znamy się od wielu lat.
  4. Czy znasz tamtych panów?
  5. Oni interesują się językami obcymi.
  6. Mam w domu dwa czarne koty.
  7. Na wydziale dziennikarstwa studiuje pięćset osób.
  8. O tym rzeźbiarzu będą pamiętali jeszcze bardzo długo.
  9. Nie będziemy mogli pójść z tobą do teatru.
  10. Podczas wycieczki nam będą opowiadali o warszawskich pomnikach.

Проверить себя вы можете здесь

 

Предыдущий Урок 11  Вы изучили Урок 12  Следующий Урок 13

 

divider 2

Главные разделы сайта

divider

Комментарии для сайта Cackle