Изучаем польский
Польский от A до Ź бесплатно

Урок 18 польского языка бесплатно

Nie podcinaj gałęzi, na której siedzisz, chyba że cię chcą na niej powiesić.

Wiem skąd legenda o bogactwie żydowskim. Żydzi płacą za wszystko.

Stanisław Jerzy Lec

divider 4

Содержание урока:

divider 2

Wilanów

divider 4

Ania i Piotr ze wszystkich najbardziej znanych zabytków Warszawy nie zaliczyli jeszcze Wilanowa. Ich polscy przyjaciele mają dzisiaj zaprowadzić ich właśnie tam, żeby uzupełnić wrażenia swoich gości z pobytu w stolicy.

  • Ewa: Dzisiaj robimy wyprawę do Wilanowa. Jest to ostatni punkt naszego planu zwiedzania Warszawy, który dla was ułożyliśmy. Mieliśmy tam pójść jeszcze tydzień temu. Chciałam, żebyście posłuchali koncertu muzyki barokowej w Sali Koncertowej tego pałacu, lecz miałam pecha z kupnem biletów.
  • Jan: Ja uważam, że powinniśmy byli zrobić to wcześniej, bo Wilanów położony jest blisko naszego domu. Ale to był nasz problem. Wy wcale nie musicie martwić się z tego powodu.
  • Ania: Jeżeli w tym nie ma jakiejś nie znanej nam bliżej przyczyny, nie widzę żadnej różnicy, kiedy to zrobimy.
  • Piotr: A ja w ogóle uważam, że będzie to godnym ukoronowaniem naszego pobytu.
  • Ewa: W takim razie, jeżeli nie macie nic przeciwko temu, wyruszamy i za pół godziny będziemy już na miejscu. Pałac znajduje się w odległości sześciu lub siedmiu kilometrów od nas. Część drogi przejedziemy autobusem, część przejdziemy pieszo.
  • Jan: Jesteśmy już na miejscu. Ciekawy jestem, czy wiecie coś o Wilanowie?
  • Ania: Jako historyk wiem, że był założony przez króla polskiego Jana III Sobieskiego. Ten człowiek bardzo mnie interesuje i to z kilku powodów. Był wybitnym głównodowodzącym, dużo i z wielkim powodzeniem walczył, a jednocześnie był bardzo romantycznie zakochany w swojej żonie, królowej Marysieńce.
  • Piotr: No to może i mnie poinformujesz, bo ja o nim od nikogo nie słyszałem.
  • Jan: Sobieski w młodości walczył z Kozakami ukraińskimi, Tatarami, Turkami, brał udział w wojnie polsko-rosyjskiej, później bronił ojczyzny przed najazdem szwedzkim. Już jako król zawarł sojusz z cesarzem Austrii i wszedł do historii jako król, który uratował Wiedeń i całą zachodnią Europę przed groźnymi wtedy Turkami. Wielki wezyr Kara Mustafa obległ Wiedeń. Jan III Sobieski pospieszył z odsieczą swojemu sojusznikowi. W błyskawicznym tempie, bo wystarczyło mu ośmiu dni, przemaszerował czterysta kilometrów z Krakowa do stolicy Austrii i w roku 1683 wygrał bitwę z Turkami. To była wielka porażka Turcji, która położyła kres jej ekspansji na zachód.
  • Ewa: Wilanów zaś założył dla swojej kochanej żony Marysieńki, która urodziła mu trzynaścioro dzieci. Przez całe życie pisali do siebie listy, które zachowały się do dzisiaj. Jest to zachwycająca historia wielkiej miłości i małżeńskiego poświęcenia.
  • Piotr: Ogrody otaczające pałac są ładne, chociaż ja osobiście wolę Łazienki, natomiast dowiedziałem się z przewodnika, że wszystkie budowle wilanowskie są autentyczne, przetrwały wszystkie wojny i okupacje. Barokowy pałac trochę przypomina pałac Schönbrunn w Wiedniu.
  • Ania: Nic dziwnego, bo powstały mniej więcej w tym samym czasie, natomiast wystrój wnętrz jest bardzo oryginalny, symbolizuje potęgę rodu Sobieskiego i militarne sukcesy króla. To jest udane połączenie sztuki europejskiej tamtego czasu i sztuki staropolskiej.
  • Jan: Nie zapominajcie o tym, że po śmierci króla i jego następców Wilanów należał do Czartoryjskich, Lubomirskich, Potockich, Branickich, czyli do najbogatszych polskich magnatów. Każdy nowy właściciel wprowadzał zmiany według swojego gustu. W części pałacu na początku dziewiętnastego wieku odsłonięto pierwsze w Polsce publiczne muzeum.
  • Piotr: Pięknie tu jest, ale musimy już iść do domu, bo jutro czeka na nas Kraków!

Помните! Все, что вы слышите в аудиоуроках, необходимо проговаривать вслух, вслед за диктором. При постоянной практике, в процессе изучения польского языка, произношение появится само по себе.

divider

divider

Новые слова из прослушанного текста

zaliczyć – зачесть, засчитатьKozak – казакekspansja – экспансия, расширение
zaprowadzić – отвестиTatar – татаринzachować się – сохраниться
uzupełnić – дополнитьTurek – турокzachwycający – восхитительный
wyprawa – экспедицияudział – участиеmiłość – любовь
ułożyć – составитьbronić – защищать, оборонятьpoświęcenie – самопожертвование
pech – неудачаnajazd – нашествие, агрессияmałżeński – супружеский
kupno – покупкаszwedzki – шведскийotaczać – окружать
powinien – должен, обязанzawrzeć – заключитьosobiście – лично
położony – расположенныйsojusz – союзautentyczny – подлинный
musieć – быть должнымcesarz – императорprzetrwać – пережить, перенести
przyczyna – причинаuratować – спастиsymbolizować – символизировать
żadni – никакойWiedeń – Венаpotęga – сила, мощь
różnica – разницаgroźny – опасныйród – род
godny – достойныйwezyr – визирьmilitarny – ратный, военный
ukoronowanie – увенчаниеoblec – осадить, взять в осадуsukces – успех
odległość – расстояниеodsiecz – выручка, подмогаudany – удачный
powód – поводsojusznik – союзникnastępca – преемник, наследник
wybitny – выдающийсяbłyskawiczny – моментальныйmagnat – магнат
głównodowodzący – полководецtempo – темпwłaściciel – владелец
powodzenie – успехwystarczyć – хватить, достаточноwprowadzać – вводить
walczyć – сражаться, битьсяprzemaszerować – промаршироватьwedług – в соответствии с чем-либо
zakochany – влюбленныйbitwa – битваgust – вкус
poinformować – проинформироватьporażka – поражениеodsłonić – открыть что-либо
młodość – молодостьkres – предел, граница

divider

Разбор текста

divider 4

1. Глагол «zaliczyć» обычно переводится как «зачесть», «сдать зачет», «засчитать что-либо», но в тексте урока он употреблен в переносном, ироническом смысле, который на русском языке можно передать, как «отметиться где-либо», «посетить что-либо, что нельзя не посетить».

divider 4

2. Фразеологизм «mieć pecha» переводится как «потерпеть неудачу», «потерпеть фиаско», а фразеологизм «brać udział», как «принимать участие».

divider 4

3. Обратите внимание на разницу в управлении новых для вас глаголов из текста: польский глагол «zakochać się» (влюбиться) управляет предложным падежом с предлогом «w», тогда как в русском – винительным с предлогом «в»:

  • Zakochał się w swojej żonie (Влюбился в свою жену)

divider 4

Причастия и отглагольные существительные всегда управляют тем же падежом, что и глагол, от которого они образованы:

  • zakochany w swojej żonie» (влюбленный в свою жену)

divider 4

Глагол «bronić» (защищать) управляет родительным падежом, а его русский эквивалент – винительным: «bronił ojczyzny» (защищал родину).

divider 4

4. О происходящем в будущем следует говорить, используя конструкцию «za + винительный падеж»:

  • za minutę;
  • za godzinę;
  • za rok;

divider 4

Если же речь идет о событии в прошлом, используется конструкция «po + предложный падеж»:

  • Wyszedł, ale po chwili wrócił (Он ушел, но через минуту вернулся).

divider

Грамматика

divider 4

Модальные глаголы

Модальные глаголы, то есть глаголы, выражающие отношение говорящего к необходимости, возможности или желательности какого-то действия, представлены в польском языке довольно широко. Они входят в состав сказуемого в функции связки или инфинитива. В зависимости от ситуации, один и тот же модальный глагол может иметь различные модальные оттенки.

Так, например, глагол «musieć» (быть должным, долженствовать) выражает прежде всего долженствование, вызванное какими-то внешними обстоятельствами:

  • Muszę pożegnać się z siostrą, bo wyjeżdża do domu (Я должен попрощаться с сестрой, потому что она уезжает домой);

С помощью этого глагола можно также апеллировать к осознанию обязательности совершения того или иного действия:

  • Musisz to zrobić, bo inaczej będziesz miał problemy» (Ты должен это сделать, потому что иначе у тебя будут проблемы);
  • Nie musisz tego robić, bo to nie ma sensu (Ты не должен это делать, потому что это не имеет смысла);

divider 4

Меньшим оттенком модальности обладает предположение, высказанное с помощью этого глагола:

  • Przeczytałeś dużo książek. Musisz być bardzo mądry (Ты прочитал много книг. Ты, должно быть, умный);
  • Oni muszą być z Ameryki, bo mówią po angielsku z jakimś dziwnym akcentem (Они, должно быть, из Америки, потому что говорят по-английски с каким-то странным акцентом);

divider 4

Глагол «mieć» (иметь) кроме своего основного значения имеет также значение модальное. Он обозначает некое предстоящее действие:

  • Mam jutro kupić bilet do Krakowa» (Я должен (мне предстоит) купить завтра билет в Краков);

С помощью этого глагола можно выражать сомнение:

  • Wynalazcami Ameryki mieli być Wikingowie (Первооткрывателями Америки, видимо, были викинги);

Наконец, с помощью глагола «mieć» можно выразить приказание:

  • Masz być w domu do godziny jedenastej (Ты должен быть дома до одиннадцати часов);

divider 4

Слабая степень модальности выражается в польском языке с помощью краткого прилагательного «powinien» (должен), имеющего одновременно и глагольные признаки, то есть оно изменяется по родам и числам, но также имеет и формы настоящего и прошедшего времени:

  • Powinniśmy dużo się uczyć, żeby dobrze mówić po polsku» (Мы должны (нам следует) много учиться, чтобы хорошо говорить по-польски);
  • Powinienem był to zrobić wczoraj, ale mi się nie chciało (Мне следовало бы (я должен был) сделать это вчера, но мне не хотелось);

Запомните, как изменяется это слово в настоящем и прошедшем времени:

Настоящее время

Мужской родЖенский родЛично-мужская
форма
Женско-вещная
форма
powinienempowinnampowinniśmypowinnyśmy
powinieneśpowinnaśpowinniściepowinnyście
powinienpowinnapowinnipowinny

divider 4

Прошедшее время

Мужской родЖенский родЛично-мужская
форма
Женско-вещная
форма
powinienem byłpowinnam byłapowinniśmy bylipowinnyśmy były
powinieneś byłpowinnaś byłapowinniście bylipowinnyście były
powinien byłpowinna byłapowinni bylipowinny były

divider 4

С этим глаголом возможно образовать и формы сослагательного наклонения:

Мужской родЖенский родЛично-мужская
форма
Женско-вещная
форма
powinien bympowinna bympowinni byśmypowinny byśmy
powinien byśpowinna byśpowinni byściepowinny byście
powinien bypowinna bypowinni bypowinny by

divider 4

Форм будущего времени слово «powinien» не имеет. Его заменяет глагол «musieć»:

  • Będę musiał zrobić to jutro, ale mi się nie chce (Я буду вынужден сделать это завтра, но мне не хочется);

Если в самых общих чертах говорить о разнице в употреблении этих модальных глаголов, следует сказать, что глагол «musieć» имеет наибольшую степень долженствования, вызванного, как правило, какими-то объективными причинами, не зависящими от желания говорящего:

  • Muszę już iść do domu (Я должен уже идти домой);

Эта фраза значит, что меня вынуждают к этому обещания, данные другим, чувство долга, принуждение, отсутствие выбора и так далее.

Фраза «Mam już iść do domu» значит то, что говорящему следует идти домой и было бы неплохо это сделать.

Наконец, фраза «Powinienem już iść do domu» значит, что говорящего никто особенно не вынуждает это делать, но ему следовало бы так поступить.

divider 4

Числительные 5 и далее. Их синтаксические связи

Числительные 5 и далее не имеют форм рода. Они вообще имеют только две формы. Одна из них это форма именительного и винительного падежей, другая – форма всех остальных падежей:

  • pięć – pięciu;
  • sześć – sześciu;
  • siedem – siedmiu;
  • osiem – ośmiu;
  • dziewięć – dziewięciu;
  • dziesięć – dziesięciu;

При этих числительных сказуемое ставится в родительный падеж множественного числа (как и в русском языке):

  • pięć domów;
  • sześć kotów;
  • siedem aut;
  • osiem książek;

divider 4

Числительные от 11 до 19 имеют следующие формы:

  • jedenaście – jedenastu;
  • dwanaście – dwunastu;
  • trzynaście – trzynastu;
  • czternaście – czternastu;
  • piętnaście – piętnastu...
  • dziewiętnaście – dziewiętnastu;

divider 4

Числительные 20, 30, 40:

  • dwadzieścia – dwudziestu;
  • trzydzieści – trzydziestu;
  • czterdzieści – czterdziestu;

divider 4

Числительные от 50 до 90:

  • pięćdziesiąt – pięćdziesięciu;
  • sześćdziesiąt – sześćdziesięciu;
  • siedemdziesiąt – siedemdziesięciu;
  • osiemdziesiąt – osiemdziesięciu;
  • dziewięćdziesiąt – dziewięćdziesięciu;

divider 4

Числительные от 100 до 400:

  • sto – stu;
  • dwieście – dwustu;
  • trzysta – trzystu;
  • czterysta – czterystu;

divider 4

Числительные от 500 до 900:

  • pięćset – pięciuset;
  • sześćset – sześciuset;
  • siedemset – siedmiuset;
  • osiemset – ośmiuset;
  • dziewięćset – dziewięciuset;

Следовательно, «156 домов» по-польски следует сказать «sto pięćdziesiąt sześć domów».

В родительном падеже это будет выглядеть «stu pięćdziesięciu sześciu domów».

В дательном – «stu pięćdziesięciu sześciu domom» и так далее.

divider 4

Для лично-мужских существительных эти числительные вообще имеют только одну форму во всех падежах:

  • Именительный: dwudziestu sześciu studentów
  • Pодительный: dwudziestu sześciu studentów
  • Дательный: dwudziestu sześciu studentom
  • Винительный: dwudziestu sześciu studentów
  • Творительный: dwudziestu sześciu studentami
  • Предложный: o dwudziestu sześciu studentach

divider 4

Сказуемое при подлежащем, выраженном числительными от 5 и выше, стоит в 3-м лице единственного числа:

  • trzydzieści sześć ptaków śpiewa;
  • czterdziestu siedmiu studentów pisze;

В прошедшем времени сказуемое в таких конструкциях стоит в среднем роде:

  • trzydzieści sześć ptaków śpiewało;
  • czterdziestu siedmiu studentów pisało;

divider 4

Склонение отрицательных местоимений

Отрицательные местоимения nic (ничто), nikt (никто) склоняются следующим образом:

Именительныйnicnikt
Родительныйniczegonikogo
Дательныйniczemunikomu
Винительныйnicnikogo
Творительныйniczymnikim
Предложныйo niczymo was

divider 4

Местоимения «niczyj» (ничей) и «żaden» (никакой, ни один) имеют формы рода, числа, лично-мужскую и женско-вещную формы:

niczyjżaden
niczyjażadna
niczyjeżadne
niczyjiżadni
niczyjeżadne

divider 4Они склоняются по типу соответствующих прилагательных.

divider 4

Особенностью польских отрицательных местоимений «nikt», «nic», «niczyj» по сравнению с их русскими соответствиями является то, что при их употреблении с предлогами, отрицательная частица «ni» не отделяется от местоимения:

  • o nikim nic złego nie powiedziałem (я ни о ком ничего плохого не сказал);
  • od nikogo o tym nie słyszałem» (я ни от кого об этом не слышал);

 

divider

Упражнения

1. Переведите на польский язык:

  1. Через год я закончу (ukończyć) университет.
  2. Она уехала (wyjechać) в Америку, но через год вернулась.
  3. Через неделю мы будем дома.
  4. Дома мы были уже через час.
  5. Он думал о красивых глазах той девушки.
  6. У него золотые руки.
  7. Слон (słoń) махал (machać) большими ушами.

2. Переведите на польский язык:

  1. Ему не следовало было говорить об этом.
  2. Ты должен позвонить врачу.
  3. Мне уже надо идти.
  4. Мы должны быть там в восемь, потому что мы можем опоздать на поезд.
  5. Они должны быть тут через час (предположение).
  6. Они должны быть тут через час (требование).

3. Раскройте скобки и переведите словосочетания на польский язык в зависимости от рода существительного:

  1. (3, student) dostali bardzo dobre oceny.
  2. Zapłaciliśmy za tę książkę (10, złoty).
  3. Na lekcji nie było (12, student).
  4. (5, kot) mieszka w tym domu.
  5. Pojechałem na wycieczkę razem z (26, kolega).
  6. Myślę o (57, robotnik), którzy tu pracują.
  7.  W naszej grupie było (11, mężczyzna, i 12, kobieta).

4. Переведите на польский язык:

Аня и Петр приехали в Варшаву на каникулы (wakacje). Они живут у Яна и Эвы. Они любят вместе осматривать город. Они уже были в «Лазенках» и в Старом городе. Через день они увидят Вилянов, а через два дня поедут в Краков. Краков был столицей Польши. Это очень красивый старый город. Все радуются (cieszyć się z czegoś) этой поездке (wyjazd)

5. Переведите на русский язык:

  1. Czy naprawdę musisz to robić?
  2. Powinniśmy wstąpić do niego, bo już dawno mu to obiecaliśmy.
  3. Nie mogę pojechać z wami, przed egzaminami muszę dużo pracować.
  4. Idę do sklepu. Mam ci coś kupić?
  5. Mają być tu za chwilę.
  6. Każdy człowiek powinien uprawiać sporty.
  7. Na rozkaz władz poeta musiał opuścić ojczyznę.
  8. Nie powinieneś się usprawiedliwiać, wszystko rozumiem.
  9. O nikim tak dobrze nie mówił, jak o tobie.
  10. Studiuję na wydziale dziennikarstwa razem z pięciuset trzydziestu sześciu innymi studentami.
  11. Dwudziestu ośmiu kolegów zdawało egzamin.

Проверить себя вы можете здесь

 

Предыдущий Урок 17  Вы изучили Урок 18  Следующий Урок 19

 

divider 2

Главные разделы сайта

divider

Комментарии для сайта Cackle