Изучаем польский
Польский от A до Ź бесплатно

Урок 20 польского языка бесплатно

Już sam znak paragrafu wygląda jak narzędzie tortury.

W niektórych słownikach brak słowa honoru.

Stanisław Jerzy Lec

divider 4

Содержание урока:

divider 2

Последний, двадцатый урок для начинающих изучать польский язык, написан не в привычной для вас форме диалога. Так как урок является подведением итогов всего изученного, я надеюсь, что вы сможете самостоятельно прочитать и перевести первый в своей практике связный текст на польском языке.

Это будет текст о древней столице Польши – прекрасном и вечно молодом Кракове.

Kraków

divider 4

Miasto Królewskie Kraków jest jednym z najstarszych i najpiękniejszych miast Polski o ponad tysiącletniej historii. Przez wiele wieków był stolicą kraju i siedzibą polskich królów.

Miasto położone jest na południowym wschodzie Polski, leży nad rzeką Wisłą.

Według legendy Kraków założył był książę Krak, lecz pierwsze dokumentalne świadectwa o istnieniu tego miasta pochodzą z połowy dziesiątego wieku. Właśnie tu rozwijała się kultura narodu polskiego, tu zachowała się niepowtarzalna atmosfera dawno minionych czasów. Kraków jest kulturową i turystyczną stolicą Polski, co roku kilka milionów ludzi z kraju i z zagranicy przyjeżdża tu, żeby podziwiać jego zabytki.

W mieście jest kilkanaście pierwszorzędnych muzeów, kilkadziesiąt placówek muzealnych i miejsc pamięci narodowej, kilkaset restauracji i kawiarni, około pięciu tysięcy średniowiecznych budowli i ponad dwa miliony dzieł sztuki.

O rozmiarach krakowskiego Starego Miasta świadczą otaczające go tak zwane Planty – bulwar o długości czterech kilometrów. Na Plantach znajduje się Brama Floriańska, od której zaczyna się jedna z najbardziej znanych ulic Krakowa ulica Floriańska. Każda kamienica przy tej ulicy ma swoją historię, tu stoi dom jednego z najlepszych polskich malarzy Jana Matejki, tu w jednej z kamienic mieści się słynna ciastkarnia «Jama Michalikowa» i «Dom pod Murzynami».

Ulica Floriańska prowadzi nas na krakowski Rynek, który jest jednym z największych placów średniowiecznej Europy. W centrum placu znajdują się Sukiennice, gdzie można kupić krakowskie upominki i odwiedzić galerię obrazów.

Najważniejszym zabytkiem na Rynku jest gotycki kościół Mariacki ze słynnym ołtarzem mistrza Wita Stwosza. Uwagę turystów przyciągają również wieża Ratuszu i pomnik Adama Mickiewicza.

Niedaleko Rynku znajduje się Muzeum Czartoryjskich, gdzie zebrano wiele obrazów, strojów, naczyń, kolekcje broni i zbroi, lecz perłą zbiorów tego muzeum jest «Dama z gronostajem» pędzla Leonardo da Vinci.

Nieodłączną częścią Krakowa jest Wawel z Zamkiem Królewskim, Kościołem Katedralnym i systemem fortyfikacji Wzgórza Wawelskiego.

Fasady, wnętrza i dziedziniec Zamku mają renesansowy i barokowy charakter. Obecnie tam jest muzeum, składające się z Reprezentacyjnych Komnat, Prywatnych Apartamentów, Skarbca i Zbrojowni. Katedra obecnie jest w większości gotycka, należy do najcenniejszych obiektów sakralnych w Polsce o szczególnym znaczeniu dla każdego Polaka. W kaplicach i podziemiach Katedry znajdują się groby królewskie, tu są pochowani bohaterowie narodowi i najwybitniejsi poeci, między innymi Tadeusz Kościuszko, Józef Piłsudzki, Adam Miczkiewicz i Juliusz Słowacki.

Kraków jest również miastem studenckim, jest tu dużo uczelni wyższych na czele z Uniwersytetem Jagiellońskim, jednym z najstarszych uniwersytetów na świecie, mającym długą i sławną historię.

Kraków jest miastem zabytkowym i jednocześnie bardzo romantycznym. Po godzinach zwiedzania dobrze jest odpocząć na Plantach, pomarzyć nad Wisłą, posiedzieć w sympatycznej kawiarence. Tu chce się wracać. Ten, kto nie był w Krakowie, nie był w Polsce.

divider

Новые слова из прослушанного текста

siedziba – резиденцияMurzyn – негрskładać się – состоять
książę – князьSukiennice – суконные рядыreprezentacyjny – парадный
świadectwo – свидетельствоołtarz – алтарьkomnata – комната, апартаменты
istnienie – существованиеmistrz – мастерprywatny – частный
rozwijać się – развиватьсяprzyciągać – привлекатьskarbiec – сокровищница
zachować się – сохранитьсяwieża – башняzbrojownia – оружейная палата, арсенал
niepowtarzalny – неповторимыйratusz – ратушаwiększość – большинство
miniony – минувшийstrój – костюмgotycki – готический
kulturowy – культурныйnaczynia – посудаsakralny – сакральный, обрядовый
pierwszorzędny – первоклассныйbroń – оружиеszczególny – особый
placówka – отделениеzbroja – доспехиkaplica – часовня
pamięć – памятьperła – жемчужинаpodziemiе – подземелье
dzieło – произведениеzbiór – собрание, коллекцияgrób – могила
rozmiar – размерgronostaj – горностайpochować – похоронить
świadczyć – свидетельствоватьpędzel – кистьuczelnia wyższa – ВУЗ
tak zwany – так называемыйnieodłączny – неотъемлемыйna czele – во главе
brama – воротаfortyfikacja – укрепленияsławny – славный
malarz – художникwzgórze – холмodpocząć – отдохнуть
ciastkarnia – кондитерскаяdziedziniec – дворpomarzyć – помечтать

divider

Грамматика

divider 4

Давнопрошедшее время (плюсквамперфект)

Плюсквамперфект – глагольная форма, основным значением которой обычно считается предшествование по отношению к некоторой ситуации в прошедшем.

В тексте двадцатого урока вам попалось предложение в давнопрошедшем времени:

  • Według legendy Kraków założył był książę Krak (По легенде, Краков был некогда основан князем Краком).

Когда-то это время использовалось для обозначения действия, которое произошло ранее другого действия в прошлом, то есть использовалось в функции плюсквамперфекта. В современном польском языке это время используется крайне редко и служит для обозначения просто чего-либо, случившегося давно:

  • Nikt zapamiętał był wtedy jego nazwiska (Никто тогда не запомнил его фамилию)

Образуется давнопрошедшее время путем присоединения к спрягаемому глаголу формы 3-го лица прошедшего времени в соответствующем роде и числе:

Единственное
число
мужского рода
Единственное
число
женского рода
Лично-мужская
форма
множественного
числа
Женско-вещная
форма
множественного
числа
czytałem byłczytałam byłaczytaliśmy byliczytałyśmy były
czytałeś byłczytałaś byłaczytaliście byliczytałyście były
czytał byłczytała byłaczytali byliczytały były

divider 4

Неопределенные числительные

Неопределенные числительные представлены формами:

  • tyle (столько);
  • ile (сколько);
  • wiele (много);
  • kilka (несколько);

Они склоняются так же, как и другие числительные, то есть так же сочетаются с существительными:

  • Ile studentek jest w grupie? (Сколько студенток в группе?)
  • Ilu studentów jest w grupie? (Сколько студентов в группе?)

Особенностью польских неопределенных числительных является наличие форм, обозначающих неопределенное число чего-либо или кого-либо в границах от:

  • 11 до 19 (kilkanaście);
  • 20 до 90 (kilkadziesiąt);
  • 200 до 900 (kilkaset);

Подобных числительных в русском языке нет, поэтому переводить их следует описательно.

Например варианты перевода выражения – W naszej grupie jest kilkunastu turystów:

  • В нашей группе более 10 туристов;
  • В нашей группе от 10 до 20 туристов;
  • В нашей группе десятка полтора туристов;

divider 4

  • Zapłaciłem za bilet kilkadziesiąt złotych (Я заплатил за билет несколько десятков злотых);
  • W tym hotelu mieszka kilkaset ludzi (В этой гостинице живет несколько сотен людей);

divider 4

Неопределенные числительные могут сочетаться с обычными числительными:

  • Książka kosztuje dwieście kilkanaście złotych (Книга стоит двести с лишним злотых).

divider 4

Они также могут иметь порядковую форму: kilkunasty, kilkudziesiąty, kilkusetny.

divider 4

Собирательные числительные

Собирательные числительные:

  • dwoje (двое);
  • troje (трое);
  • czworo (четверо);
  • pięcioro (пятеро);
  • sześcioro (шестеро);
  • siedmioro (семеро)...

divider 4

После десяти для польских собирательных числительных уже нет соответствий в русском: «jedenaścioro» «pięćdziesięcioro» и так далее.

Они склоняются по следующей модели:

Именительныйdwojetrojeczworo
Родительныйdwojgatrojgaczworga
Дательныйdwojgutrojguczworgu
Винительныйdwojetrojeczworo
Творительныйdwojgiemtrojgiemczworgiem
Предложныйo dwojguo trojguo czworgu

divider 4

Собирательные числительные сочетаются:

  • С существительными, не имеющими формы единственного числа: dwoje nożyc (двое ножниц), troje okularów (трое очков, три пары очков);
  • С существительными, обозначающими людей разного пола: dwoje rodziców (родители, то есть мать и отец);
  • А также с существительными, обозначающими детей: pięcioro dzieci (пятеро детей) и детенышей животных: siedmioro szczeniąt (семеро щенят);

divider

Контрольные упражнения по всему курсу

1. Переведите на польский язык:

  1. У него столько достоинств (zaleta).
  2. Сколько стоит эта машина?
  3. Эта машина стоит очень много.
  4. Она переписывается (korespondować) с несколькими подругами.
  5. Ему подарили (podarować) несколько (от 11 до 19) польских книг.
  6. Мы заплатили за эту вазу сто с лишним злотых.
  7. Мы проехали несколько сотен километров.
  8. У них двое внуков (wnuk).
  9. Что она будет там делать с тремя детьми?
  10. В этой комнате четверо дверей (drzwi – слово употребляется только во множественном числе).

2. Переведите на польский язык:

  1. Они осматривают Варшаву.
  2. Здесь есть два красивых парка.
  3. Она студентка университета.
  4. Вы (обращаясь к мужчине) правы.
  5. Мы понимаем польский текст.
  6. Он не говорит по-русски.
  7. В этой квартире нет балконов.
  8. Я буду работать до вечера.
  9. Когда ты напишешь письмо?
  10. В фильме играли хорошие актеры.
  11. Москва была отстроена.
  12. Я слушала первый концерт Чайковского.
  13. Статья, написанная братом, очень интересна.
  14. Если бы у меня были деньги, я бы купил автомобиль.
  15. Ты должен пойти к врачу.

3. Переведите на русский язык:

  1. Pojechaliśmy w góry z kilkoma kolegami.
  2. Z przyjemnością posłucham muzyki.
  3. Czy ma pani tabletki od bólu głowy?
  4. Przy wejściu do wagonu trzeba okazać bilet.
  5. Jeślibyśmy pozostali tam dłużej, spóźnilibyśmy się na ostatni autobus.
  6. Musisz koniecznie zobaczyć ten film.
  7. Najważniejszym zabytkiem tego miasta jest gotycka bazylika.
  8. Chcielibyśmy w pierwszej kolejności zobaczyć Ermitaż i Muzeum Rosyjskie.
  9. Czy mogę skorzystać ze zniżki kupując bilety do teatru?
  10. Bilety na pociągi pospieszne sprzedaje się na dworcu kolejowym.
  11. Jeżeli nie macie nic przeciwko temu, wyjeżdżamy za pół godzimy.
  12. Teraz mówimy po polsku znacznie lepiej, niż rok temu.

Следующее выражение я переводить не буду. Попробуйте сами!

Jakie jest przeznaczenie człowieka? Być nim.

 

Проверить себя вы можете здесь

 

Предыдущий Урок 19  Вы изучили Урок 20 

 

divider 2

Главные разделы сайта

divider

Комментарии для сайта Cackle