Граматыка B1 — тыпы заданняў, стратэгіі і прыклады
Гэтая частка экзамену правярае, ці ўмееце вы распазнаваць і ўжываць граматычныя формы, патрэбныя для выражэння намераў і зносін на тэмы ды ў сітуацыях, тыповых для ўзроўню B1. Аб’ём матэрыялу вызначае пералік граматычна-сінтаксічных тэм у стандартах экзаменацыйных патрабаванняў.
На ўзроўні B1 не патрабуецца цалкам беспамылковая мова. Асобныя памылкі ў вусным або пісьмовым тэксце дапушчальныя, калі суразмоўца ўсё яшчэ разумее змест і мэту выказвання. Аднак у закрытых заданнях трэба выбраць менавіта тую форму, якой патрабуе кантэкст.
Ніжэй упарадкаваны найбольш распаўсюджаныя фарматы заданняў. Спачатку выберыце тып практыкавання, выканайце аўтарскі прыклад і толькі потым адкрыйце адказ ды тлумачэнне.
Як пабудавана граматычная частка
- Модуль звычайна змяшчае ад 8 да 11 заданняў, якія можна выконваць у адвольным парадку.
- Асновай практыкаванняў могуць быць як спецыяльна падрыхтаваныя для экзамену, так і аўтэнтычныя тэксты.
- Лексіка і граматычныя праблемы адпавядаюць узроўню B1.
- За адну аперацыю можна атрымаць 0,25, 0,5, 0,75 або 1 бал — у залежнасці ад яе складанасці.
Тры асноўныя групы заданняў
- Выбар: пазначыць правільную форму або запоўніць тэкст словамі з рамкі.
- Трансфармацыі: змяніць пададзеную форму, утварыць іншае слова або перабудаваць цэлы сказ.
- Прабелы: дапісаць адсутную частку слова або самастойна падабраць цэлае слова.
B1 · практычны дапаможнік
Ад распазнавання задання да правільнай формы
На адной старонцы сабраны тры групы заданняў і сем іх варыянтаў. Раздзелы згорнутыя, каб можна было хутка вярнуцца да патрэбнай тэмы, а адказы схаваныя да самастойнай спробы.
Універсальная схема з трох крокаў
Незалежна ад фармату не пачынайце з механічнага дадавання канчатка. Спачатку вызначце сэнс і сувязі паміж словамі.
- 1
Прачытайце ўвесь кантэкст
Праверце цэлы сказ або абзац. Словы перад і пасля прабелу падказваюць склон, час, трыванне або патрэбны прыназоўнік.
- 2
Назавіце аперацыю
Вызначце, ці трэба змяніць форму слова, утварыць іншую часціну мовы, захаваць сэнс сказа або самастойна падабраць слова.
- 3
Прачытайце яшчэ раз
Устаўце адказ і праверце дапасаванне роду, ліку і асобы, а таксама натуральнасць спалучэння слоў. Хуткая выпраўка лепшая за страчаны бал.
Тып задання 1
Заданні на выбар
Правільны адказ ужо ёсць сярод прапанаваных варыянтаў. Трэба адкінуць формы, якія не адпавядаюць сэнсу або будове сказа.
Мэта: распазнаць форму, якой патрабуе кантэкст.
Выбар адной правільнай формыВыберыце адзін з некалькіх варыянтаў таго самага слова або выразу.Адкрыць стратэгію і прыклад
Як яго выканаць
Спачатку знайдзіце слова, якое вызначае форму адказу: гэта можа быць дзеяслоў, прыназоўнік, лічэбнік або назоўнік, што патрабуе дапасавання. Потым праверце склон, лік і род кожнага варыянта.
Паспрабуйце самастойна
Marta od dawna interesuje się ___.
Магчымыя адказы
Паказаць адказ і тлумачэнне
Правільны адказ
Marta od dawna interesuje się fotografią.
Чаму?
Дзеяслоў „interesować się” патрабуе творнага склону. Назоўнік „fotografia” ў гэтым склоне мае форму „fotografią”.
Запаўненне тэксту словамі з рамкіПадбярыце словы да некалькіх прабелаў; некаторыя могуць паўтарацца, а іншыя — застацца нявыкарыстанымі.Адкрыць стратэгію і прыклад
Як яго выканаць
Спачатку прачытайце ўвесь фрагмент, а потым запаўняйце прабелы. Правярайце ўстойлівыя спалучэнні, кіраванне дзеясловаў і прыназоўнікі з назвамі месцаў. Напрыканцы перагледзьце таксама словы, якія засталіся ў рамцы.
Паспрабуйце самастойна
Рамка са словамі
Rano pojechaliśmy ___ Gdańska. ___ południu spacerowaliśmy ___ plaży, potem usiedliśmy ___ ławce, a wieczorem odpoczywaliśmy ___ hotelu.
Паказаць адказ і тлумачэнне
Правільны адказ
Rano pojechaliśmy do Gdańska. Po południu spacerowaliśmy po plaży, potem usiedliśmy na ławce, a wieczorem odpoczywaliśmy w hotelu.
Чаму?
Па-польску кажуць „jechać do miasta”, „po południu”, „spacerować po plaży”, „siedzieć na ławce” і „odpoczywać w hotelu”. Слова „po” патрэбна двойчы, а „za” не выкарыстоўваецца.
Тып задання 2
Трансфармацыйныя заданні
Вы атрымліваеце пачатковую форму або сказ і ствараеце новую канструкцыю. У залежнасці ад умовы змяняецца словазмяненне, будова слова або ўвесь сказ.
Мэта: выканаць змену і захаваць правільны сэнс.
Марфалагічна-сінтаксічная трансфармацыяЗмяніце форму слова або словазлучэння так, каб яны пасавалі да сказа.Адкрыць стратэгію і прыклад
Як яго выканаць
Знайдзіце элемент, які вызначае форму ў прабеле. Для назоўнікаў устанавіце склон, лік і род; для дзеясловаў — асобу, лік, час і патрэбнае трыванне.
Паспрабуйце самастойна
Pomagam ____________________. (moja starsza sąsiadka)
Czy państwo ____________________, gdzie zaczyna się spotkanie? (wiedzieć)
Паказаць адказ і тлумачэнне
Правільны адказ
Pomagam mojej starszej sąsiadce.
Czy państwo wiedzą, gdzie zaczyna się spotkanie?
Чаму?
Дзеяслоў „pomagać” патрабуе давальнага склону, таму ўсе тры словы змяняюць форму. У ветлівым звароце „państwo” дзеяслоў стаіць у трэцяй асобе множнага ліку: „wiedzą”.
Словаўтваральная трансфармацыяУтварыце патрэбную часціну мовы або ступень слова, пададзенага ў дужках.Адкрыць стратэгію і прыклад
Як яго выканаць
Праверце функцыю прабелу. Калі слова характарызуе дзеяслоў, звычайна патрэбна прыслоўе; калі назоўнік — прыметнік. Параўнанне можа дадаткова патрабаваць вышэйшай ступені.
Паспрабуйце самастойна
Ten hotel leży bardzo ____________________ od centrum. (bliski)
Ania rozwiązała zadanie ____________________ niż ja. (szybki)
To tradycyjne ____________________ danie. (Polska)
Паказаць адказ і тлумачэнне
Правільны адказ
Ten hotel leży bardzo blisko centrum.
Ania rozwiązała zadanie szybciej niż ja.
To tradycyjne polskie danie.
Чаму?
У першым сказе патрэбна прыслоўе „blisko”, у другім — яго вышэйшая ступень „szybciej”, а ў трэцім — прыметнік „polskie”, дапасаваны да назоўніка „danie”.
Трансфармацыя сказаПерабудуйце ўвесь сказ паводле падказкі, не змяняючы яго асноўнага сэнсу.Адкрыць стратэгію і прыклад
Як яго выканаць
Адзначце інфармацыю, якую трэба захаваць: выканаўцу, дзеянне, ацэнку, час і магчымы дадатак. Потым пабудуйце новую канструкцыю з пададзеным словам і параўнайце сэнс абодвух сказаў.
Паспрабуйце самастойна
Alicja dobrze zna język włoski. (mówić)
Паказаць адказ і тлумачэнне
Правільны адказ
Alicja dobrze mówi po włosku.
Чаму?
Выраз „znać język włoski” можна замяніць канструкцыяй „mówić po włosku”. Дзеяслоў і форма назвы мовы змяняюцца, але асноўная інфармацыя захоўваецца.
Тып задання 3
Заданні з прабеламі
Гатовага спіса адказаў няма. Трэба дапоўніць частку слова або самастойна ўпісаць цэлае слова, на якое паказваюць граматыка і сэнс тэксту.
Мэта: аднавіць форму без гатовых падказак.
Частковыя прабелыДапішыце адсутны прэфікс, суфікс, канчатак або іншую частку слова.Адкрыць стратэгію і прыклад
Як яго выканаць
Злучыце бачную частку слова з інфармацыяй са сказа. Звярніце ўвагу на асобу і час дзеяслова, склон назоўніка ды правапіс поўнай утворанай формы.
Паспрабуйце самастойна
Po spotkaniu wróci__śmy do biura i przygotowa__śmy krótką notatkę.
Szukamy spokojnego miejsc__ do nauki.
Паказаць адказ і тлумачэнне
Правільны адказ
Po spotkaniu wróciliśmy do biura i przygotowaliśmy krótką notatkę.
Szukamy spokojnego miejsca do nauki.
Чаму?
Абодва дзеясловы апісваюць групу ў прошлым часе, таму не хапае фрагмента „li”. Дзеяслоў „szukać” патрабуе роднага склону, таму правільная форма — „miejsca”.
Поўныя прабелыСамастойна ўпішыце цэлае слова; кантэкст вызначае і яго значэнне, і форму.Адкрыць стратэгію і прыклад
Як яго выканаць
Спачатку назавіце адсутны элемент сказа: дзеяслоў, прыназоўнік, займеннік ці злучальнае слова. Потым праверце тыповыя спалучэнні і дапасуйце форму да асобы, ліку, часу ды суседніх слоў.
Паспрабуйце самастойна
Moja kuzynka ________ w Lublinie, ________ dwadzieścia osiem lat i ________ w bibliotece.
Паказаць адказ і тлумачэнне
Правільны адказ
Moja kuzynka mieszka w Lublinie, ma dwadzieścia osiem lat i pracuje w bibliotece.
Чаму?
Кантэкст уключае тры тыповыя канструкцыі: „mieszkać w mieście”, „mieć ileś lat” і „pracować w jakimś miejscu”. Усе дзеясловы маюць форму трэцяй асобы адзіночнага ліку.
Праверка перад здачай працы
Пасля выканання ўсіх заданняў вярніцеся да сумнеўных прабелаў і зрабіце кароткую праверку.
- Ці дакладна адказ выконвае ўмову, а ў трансфармацыі — захоўвае сэнс?
- Ці дапасаваныя назоўнік, прыметнік, займеннік і лічэбнік у склоне, родзе і ліку?
- Ці адпавядае дзеяслоў асобе, ліку, часу і трыванню?
- Ці патрабуе прыназоўнік менавіта гэтага склону?
- Ці пасля ўстаўкі адказу ўвесь сказ гучыць натуральна і лагічна?
- Ці запоўнены ўсе прабелы, у тым ліку ў даўжэйшым тэксце?
Як рыхтавацца эфектыўна
Пачніце з афіцыйнага пераліку граматычных тэм для ўзроўню B1. Адзначце тое, чым ужо ўпэўнена карыстаецеся, і тое, дзе яшчэ патрэбна падказка, — так атрымаецца рэалістычны план навучання.
Курсавы падручнік дапаможа ўпарадкаваць правілы і выканаць першыя практыкаванні, але варта дапоўніць яго практычнай граматыкай і зборнікамі заданняў узроўню B1. Трэніруйце адну праблему ў некалькіх фарматах, бо ведаць правіла яшчэ не значыць хутка ўжыць яго ў сказе.
Вядзіце кароткі дзённік памылак. Запісвайце поўны правільны сказ, назву тэмы і яшчэ адзін уласны прыклад. Праз некалькі дзён вяртайцеся да нататак і правярайце, ці можаце аднавіць форму без падказкі.